नोबेल पुरस्कार विजेता कैलाश सत्यार्थी सप्तरीमा

 नोबेल पुरस्कार विजेता कैलाश सत्यार्थी सप्तरीमा  

राजविराज । सन् २०१४ को नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता कैलाश सत्यार्थीलाई आइतवार एक समारोहका बिच नागरिक अभिनन्दन गरिने भएको छ ।
भारतका सामाजिक अभियन्ता सत्यार्थीलाई जिल्ला विकास समिति सप्तरीले जिल्लावासीको तर्फबाट नागरिक अभिनन्दन गर्न लागेको हो । जिल्ला विकास समितिको सभाकक्षमा आयोजित उक्त समारोहमा सहभागी हुन सत्यार्थी आइतवार बिहान सप्तरी आउने कार्यक्रम रहेको छ । 

बाल अधिकारको अभियन्ताको रुपमा चिनिएका उनी बालश्रम विरुद्ध  भारतीय अभियानमा १९९० को दशकदेखि सक्रिय रहँदैआएका छन् ।
बचपन बचाओ आन्दोलनको माध्यमले लगभग ८० हजार बाल श्रमिकहµलाई मुक्त गराउनुका साथै पुनर्वास तथा शिक्षाको व्यवस्थामा सहयोगगर्दै आएका छन् ।

सप्तरीको पडेमाराको दलित वस्तीमा भीषण आगलागी ३३ परिवारको ७८ घर जलेर नष्ट, एक जनाको मृत्यू

सप्तरीको पडेमाराको दलित वस्तीमा भीषण आगलागी ३३ परिवारको ७८ घर जलेर नष्ट, एक जनाको मृत्यू

सप्तरी, १२ चैत्र । सप्तरीको कञ्चनरुप नगरपालिका वडा नम्वर–६ स्थित पडेमारा टोलको दलित बस्तीमा आज दिउँसो भएको भीषण आगलागीमा परी एक जनाको मृत्यू भएको छ ।

आगलागीमा परि स्थानीय करिब ६० वर्षिय चलितर सरदारको मृत्यू भएको हो । तीब्र गतिमा सल्किएको आगोका कारण बाहिर निस्किन नपाएर उनको मृत्यू भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सप्तरीका प्रहरी नायव उपरीक्षक नारायण प्रसाद चिमरियाले जानकारी दिए । उनका अनुसार खाना पकाउन झमेली सरदारको घर नजिक रहेको घुरबाट सल्किएको आगलागीबाट ३३ परिवारको ७८ ओटा घर जलेर नष्ट भएको छ । आगलागीबाट जोगाउने क्रममा १९ परिवारको २८ ओटा घरहरु  भत्काईएको छ ।


आगलागीमा परि उनीहरुको घरमा रहेको लत्ता कपडा, खाद्यान्न सामग्री, फर्निचर सामग्री, गर–गहनालगायतका सामानहरु जलेर नष्ट भएको छ । अचानक तीब्र गतिमा बस्तीमा आगो सल्किएका कारण स्थानीयवासिन्दाहरुले घरमा रहेको सरसामानहरु निकाल्न नभ्याएको प्रहरीले जनाएको छ ।

अपरान्ह पौने १ बजेको समयमा शुरु भएको आगलागी चार घण्टा पछि मात्र नियन्त्रणमा आएको थियो । कञ्चनरुप नगरपालिकामा बारुणयन्त्र नभएका कारण सप्तरी सदरमुकाम राजविराज नगरपालिका, सुनसरीको ईनरुवा र ईटहरी नगरपालिकाबाट आएको बारुणयन्त्रको सहयोगमा आगो निभाईएको थियो । आगलागी भएको जानकारी पाएलगत्तै  घटनास्थल पुगेको नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाको टोलीले आगो निभाउने कार्यक्रमा खटिएका थिए ।

 क्षतिको पूर्ण विवरण आउन बाँकी रहे पनि करिब एक करोड रुपैयाँ बराबरको धनमाल जलेर नष्ट भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ । आगलागी भएको बस्ती सदरमुकाम राजविराजदेखि करिब ४० किलोमीटर पूर्व–उत्तरमा पर्दछ ।

यता आजै साँझ सप्तरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी वीरेन्द्र कुमार यादवको आगलागीमा परि ज्यान गुमाएका परिवारलाई १० हजार ५ सय रुपैयाँ किरिया खर्च उपलब्ध गराएका छन् । यसैगरी उनले अग्निपीडितहरुलाई प्रति परिवार एक हजार ५ सय रुपैयाँ नगद, चिउरा, भुजा, नुन र सख्खर उपलब्ध गराएका छन् । अग्निपीडितहरुका लागि यथासिघ्र राहत सामग्री उपलब्ध गराउन नेपाल रेडक्रस सोसाईटी, नगरपालिका, गाविस लगायत संघ–संस्थाहरुसँग प्रमुख जिल्ला अधिकारी यादवले आह्वान गरेका छन् ।

सप्तरीमा ५ सय ७ जनाको परीक्षा रद्द
परीक्षार्थी कुलदीपले गरे आत्महत्या 

माइजु, दुई ओटा विषयको परीक्षा राम्रै गएको छ, डिस्टींकसन आउँदैन तर फस्ट डिभिजन चाहीँ पक्कै आउँछ’ भन्ने सन्देश उदयपुरको रामपुरमा रहेकी आफ्नी माइजुलाई सन्देश पठाएका परीक्षार्थी कुलदिप ढुङ्गानाले शनिवार राती आत्महत्या गरेका छन् ।

शंकर उच्च माध्यमिक विद्यालय रुपनगरबाट एसएलसी परीक्षामा सहभागी भएका उनी शनिवार राती करिब ११.३० बजेको घरदेखि करिब ७० मिटर पर रहेको आँपको रुखमा झुण्डिएर आत्महत्या गरेका हुन् । रुपनगर–८ घर भएका १६ वर्षिय ढुङ्गानाले जनचेतना उच्च माध्यमिक विद्यालय घोघिदाहा परीक्षा केन्द्रबाट परीक्षामा सहभागी भएका थिए ।
नेपाली र अंग्रेजी विषयको परीक्षा दिईसकेका उनी शनिवार सबेरै खाना खाएर आफ्नी हजुरआमालाई ‘ हजुरआमा, म अहिले सुत्न जाँदैछु, भोली गणित विषयको परीक्षा छ, मलाई पढ्न ११ बजेतिर उठाईदिनुहोला भन्दै सुत्न गए । उनी सुत्न त गए, तर निद्रा लागेन । एसएलसी परीक्षाको भूत सवार भईसकेको थियो ।
परीक्षाको पहिलो दिन केन्द्रमा आएको प्रहरीसहितको टोलीले चीट चोरेको आरोपमा वार्निङ्ग घण्टी लाग्नुभन्दा दुई मिनेट अगाडि मात्र आफ्ना ११ जना साथीको परीक्षा रद्द गरेको थियो । अन्तिम समय आफ्ना सहकर्मीहरुको परीक्षा रद्द गरेपछि उनीहरु रुँदै घरतर्फ प्रस्थान गरेको दृष्यले तिमीलाई त्रसित तुल्याएको थियो । त्यसैले होला अनुगमन गर्ने नाउँमा भएको ज्यादती सहन नसकेर तिमिले आत्महत्या गर्यो होला ।
तथापि कुलदिप, तिमीले आत्महत्या गरे पनि सप्तरीका आम छात्राछात्राको पीडा उस्तै छ । यहाँ तिमी जस्ता विद्यार्थीको विद्यार्थीको पीडा बुझिदिने कोही भएन ।
 कमसेकम परीक्षा हलमा शान्तिपूर्ण वातावरण भईदिए शायद आम परीक्षार्थीलाई सहज हुने थियो । तर कसैले सुनिदिएन तिमी जस्ता विद्यार्थीको पीडा । परीक्षामा चोरी गरेको आरोपमा मौकासम्म नदिई निष्कासनसम्म नगरी परीक्षा नै रद्द गर्ने गरेको छ । अहिलेसम्म ५ सय ७ जना साथीको सम्बन्धित विषयको परीक्षा रद्द भएको छ । परीक्षा अवधिभरीमा यो संख्या डेढ हजारदेखि दुई हजारसम्म पुग्ने निश्चित छ ।
जेजस्तो भएपनि तिमी अब कुनै पनि राजनीतिक दलको भरिया नबन । नारा जुलुसमा लागेर आफ्नो भविष्य बर्वाद नपार । जे भयो भयो, तिमिले त चिन्यौ होला नेताहरुलाई । त्यसैले अब तिमी राम्रोसँग पढ । तिमीलाई कसैले पनि साथ दिने छैन । तथापि तिमी साहस नघटाउ, अगाडि बढ्, हरेस नखाउ । तिम्रो भविष्य तिम्रै हातमा छ ।
कुलदीपको आत्माले शान्ति पाओस् भनि ईश्वरसँग  कामना गर्दछु ।
                                          सलाम, कुलदीप

 प्रहरी प्रशासनको शैलीप्रति युवा विद्यार्थी संगठनको चेतावनी 

राजविराज, ७ चैत्र । एसएलसी परीक्षामा प्रहरी प्रशासनले परीक्षा प्रणालीलाई अमर्यादित बनाएको भन्दै सप्तरीका संयुक्त युवा विद्यार्थी संगठनले गम्भीर आपत्ति जनाएको छ ।

संयुक्त युवा विद्यार्थी संगठनको शनिवार राजविराज स्थित सदभावना पार्टी कार्यालयमा बसेको बैठकले यस्तो आपत्ति जनाएको हो । जिल्लामा सञ्चालित एसएलसी परीक्षामा प्रमुख जिल्ला अधिकारी लगायतको टोलीले परीक्षा हलमा डर त्रास उत्पन्न गराएको भन्दै संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ– अनुगमन टोलीले डर त्रासको वातावरण सिर्जना गर्दै गुण्डागर्दी शैलीमा परीक्षालाई अमर्यादित बनाएकोले संयुक्त बैठकले यस्तो कार्यको घोर भत्र्सना गर्दछ ।
परीक्षाको वातावरण बिगार्ने कार्य अबिलम्ब बन्द गर्न आग्रह गर्दै सम्वन्धित निकायलाई गम्भीर बन्न संयुक्त संगठनले आग्रह गरेको छ । उक्त विज्ञप्तिमा विद्यार्थी मञ्चका अध्यक्ष शम्भु कुमार यादव, मधेशी विद्यार्थी फोरम नेपालका अध्यक्ष श्यामकुमार यादव, अनेरास्ववियु जिल्ला उपाध्यक्ष रबि कुमार राय, अनेरास्ववियू क्रान्तिकारीका अध्यक्ष देवनारायण प्रमाणी, स्ववियू सचिव जयप्रकाश यादव ‘जेपी’, मधेशी युवा फोरमका अध्यक्ष बिशाल कुमार यादव, मधेशी विद्यार्थी फोरमका अध्यक्ष सत्येन्द्र यादव, युवा मञ्चका अध्यक्ष रामकुमार यादव, समाजवादी विद्यार्थी संघका केन्द्रीय सदस्य विद्यानन्द चौधरी, समाजवादी युवा संघका केन्द्रिय सदस्य भूपेन्द्र यादव, मधेशी युवा फोरम लोकतान्त्रिकका अध्यक्ष महेश साह, तराई मधेश युवा फ्रन्टका अध्यक्ष फनिकान्त झालगायतको हस्ताक्षर रहेको छ ।
यसैगरी माध्यमिक विद्यालयहरुका व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षहरुको शनिवारै सम्पन्न बैठकले प्रहरी प्रशासनले एसएलसी परीक्षामा विद्यार्थीको भविष्यसँग खेलवाड गरेको भन्दै आपत्ति जनाएका छन् । पठन–पाठनको वातावरणप्रति सजग नदेखिएको र परीक्षाको वातावरण समेत बिगार्ने काम भएको भन्दै प्रेस विज्ञप्ति मार्फत भत्र्सना गरेको छ ।
विज्ञप्तिमा पब्लिक उच्च माबिका अध्यक्ष प्रयाग यादव, जनता माबि खुदीबखारी कुपहीका अध्यक्ष बिनोद कुमार मण्डल, जनता माबि ईटहरी विष्णुपुरका अध्यक्ष प्रभाकर यादव, छिन्नमस्ता माबि सखडाका अध्यक्ष बिजय कुमार यादव, माबि खुरहुरियाका अध्यक्ष जयनारायण यादव, नरेन्द्र माबि बोरियाका अध्यक्ष प्रमेश यादव, कन्छु नरप्रताप उच्च माबि रायपुरका अध्यक्ष युगेश्वर यादव, केअ माबि राजविराजका अध्यक्ष बलराम यादव, निमाबि छपकी भथौलका अध्यक्ष हरिनारायण यादवलगायतको हस्ताक्षर रहेको छ ।

चेक जाँच गर्ने गजबको शैली
सप्तरीमा ३ सय २७ परीक्षार्थीको परीक्षा रद्द 

राजविराज, ६ चैत्र । एसएलसी परीक्षाको दोस्रो दिन शुक्रवार नेपाली विषयको परीक्षामा २ सय २३ जनाको परीक्षा रद्द गरिएको भने एक जनालाई थप एक वर्षसम्म परीक्षा दिन नपाउने गरी कार्वाही भएको छ ।
विभिन्न टोलीद्वारा गरिएको चेक जाँचका क्रममा साथबाट चीट फेला परेको भन्दै परीक्षाक्र्षीहरुको परीक्षा रद्द गरिएको हो । यसैगरी केशो अनिरुद्धवति माध्यमिक विद्यालय परीक्षा केन्द्रमा चेक जाँचका क्रममा आपत्ति जनाएकोमा एक जना विद्यार्थीलाई अर्को वर्ष पनि परीक्षा नदिने गरी सप्तरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी वीरेन्द्र कुमार यादवले कार्वाही गरेको जिल्ला शिक्षा कार्यालय सप्तरीले जनाएको छ । यसरी थप एक वर्ष कार्वाहीमा पर्ने विद्यार्थी को हुन् ? भन्नेबारे जिल्ला शिक्षा अधिकारी लक्ष्मी प्रसाद भट्टराईले खुलाउन चाहेनन् ।
शिक्षा अधिकारी भट्टराईका अनुसार राजविराज स्थित केशो अनिरुद्धवती माध्यमिक विद्यालय परीक्षा केन्द्रबाट ३१ जना विद्यार्थीको परीक्षा रद्द गरिएको छ । राजदेवी माध्यमिक विद्यालयबाट ३ जना, पब्लिक बिन्देश्वरी उच्च माध्यमिक विद्यालय परीक्षा केन्द्रबाट २३ जना, हनुमाननगर स्थित महाबीर उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट २० जना, फत्तेपुर स्थित मााध्यमिक विद्यालय परीक्षा केन्द्रबाट १५ जना विद्यार्थीको परीक्षा रद्द गरिएको छ ।
यसैगरी गरी भुर्की सितापुरको माध्यमिक विद्यालय परीक्षा केन्द्रबाट ९ जना, माध्यमिक विद्यालय बनौलाबाट ४५ जना, पातो स्थित माध्यमिक विद्यालयबाट १३ जना र माध्यमिक विद्यालय टिकुलिया परीक्षा केन्द्रबाट २२ जना परीक्षार्थीको नेपाली विषयको परीक्षा रद्द गरिएको छ । यस्तै शुक्रवारको परीक्षामा ३ सय ३९ परीक्षार्थी अनुपस्थित भएको शिक्षा अधिकारी भट्टराईले जानकारी दिए ।  बिहीवार सम्पन्न अंग्रेजी विषयको परीक्षामा विभिन्न परीक्षा केन्द्रबाट १ सय ४ जना परीक्षार्थीको परीक्षा रद्द गरिएको थियो । सदरमुकाम राजविराज स्थित राजदेवी मा.वि. र मोडेल उच्च मा.वि. परीक्षा केन्द्रमा मर्यादा विपरीत कार्य गरेको भन्दै चार जना निरीक्षकलाई निष्काशन गरिएको थियो ।
चीट चोरी गरेको आरोपमा परीक्षार्थी निष्काशन नगरी सम्वन्धित विषयको परीक्षा नै रद्द गरिएको छ । यस्तै क्रियाकलाप जारी रहयो भने सप्तरीबाट मात्रै करिब दुई हजार विद्यार्थीको परीक्षा रद्द हुने निश्चित छ ।

हेर्नुुस् तस्विर आफै बोल्छः

हेर्नुुस् तस्विर आफै बोल्छः 

हेर्दाखेरी सामान्य जस्तो लाग्ने तर यो सामान्य कुरा होइन । प्रसङ्ग एसएलसी परीक्षाको । सप्तरी जिल्लामा सञ्चालित एसएलसी परीक्षामा चेकजाँचका लागि व्यापक रुपमा प्रहरी परिचालन गरिएको छ । परीक्षा हलमा चेकजाँचका क्रममा टोलीले पक्राउ गर्दा विद्यार्थीहरुलाई एक्सपेल्ड गर्ने गरेको छ । चेकजाँचको पनि तरिका हुन्छ तर चेकजाँच गर्ने प्रहरी तथा टोलीका सदस्यहरुले हाम्रा भाइ–बहिनीहरुलाई निकृष्ट ढङ्गबाट चेक गर्ने गरेको छ ।
म भन्दिन कि चेक जाँच गर्नुहुँदैन । तर चेक जाँचका नाममा अति कदापि सह्य हुँदैन । यदी चेक गर्ने काम प्रहरीहरुकै हो भने निरीक्षकको आवश्यकता किन ? हाम्रा भाइ बहिनीहरु एसएलसीको नामबाट त्यसै डराएका हुन्छन् । त्यसमा पनि परीक्षा भवनमा प्रहरीको प्रवेश र शैलीले झन त्रसित बनाएको छ । विद्यालयमा पढाई भएको छ कि छैन ? विद्यालय र विद्यार्थीका समस्या के–के छन् ? यसतर्फ चासो नराख्ने प्रमुख जिल्ला अधिकारी, शिक्षा अधिकारी, प्रहरी प्रमुखसहितका महानुभावहरुपरीक्षाको बेला मात्रै सक्रिय किन ?
पहिलो दिनको परीक्षामा मात्र एक सय चार जना विद्यार्थीलाई एक्सपेल्ड गरिएको छ । उनीहरुको भविष्य बर्वाद भएको छ नै । यही रबैया रह्यो भने परीक्षालाई मर्यादित बनाउने नाममा आठ दिनमा स्वतः आठसदेखि एक हजार विद्यार्थीको भविष्य बर्बाद हुने निश्चित छ । सभ्य एवम् मर्यादित रुपमा चेकजाँच होस् तथा शान्तिपूर्ण वातावरणमा हाम्रा भाइबहिनीहरुले परीक्षा दिन पाओस् । यसतर्फ अधिकारवादी, राजनीतकि दल, नागरिक समाजलगायत सरोकारवालाहरुको अबिलम्ब ध्यान केन्द्रित होस् । हेर्नुुस् तस्विर आफै बोल्छः

सीप र मेहनत जिन्दावाद 

ऋण काढेर डोम परिवारले बनाए चर्पी

श्यामसुन्दर यादव
राजविराज, १७ फागुन । सप्तरी जिल्लालाई सन् २०१६ भित्र खुला दिशामुक्त गर्ने अभियानमा चुनौती थपिरहँदा गोइठी–५ का एक डोम परिवार यतिबेला जिल्लाकै लागि उदाहरणीय बनेका छन् ।
‘कुनै पनि काम गर्नका लागि ईच्छा शक्ति भए पुग्छ’ भन्ने भनाईलाई डोम परिवारले चरितार्थ गरेर देखाएका छन् । दातृ निकायले शौचालय बनाउने नाममा त कतै जनचेतना फैलाउने नाममा करोडौं खर्चिरहेको अवस्थामा आफ्नै खर्चमा शौचालय निर्माण गरेर रामभजु मरिकको परिवार यसरी उदाहरण बनेका छन् ।

राज्य तथा समाजद्वारा उपेक्षाको शिकार बन्दैआएका  डोम समुदायका रामभजु आफ्नो समुदाय मात्र नभई जिल्लाकै लागि नमूना परिवारको रुपमा चिनिएका छन् । पुस्तौंदेखि एक ईञ्च पनि जग्गा नभएका भजुको परिवार बाटो छेउको ऐलानी जग्गामा बाँसको कच्ची घर बनाएर बस्दै आएका छन् । रामभजुले बुहारी भित्र्याएपछि गत बैशाखमा ४० हजार खर्च गरेर चर्पी निर्माण गरेर ढुक्क भएका छन् ।
टोलमै एक घरमात्र रहेको र शौचालय बनाउने आफु नै पहिलो भएकोमा मरिक परिवारलाई गर्वको अनुभूति गरिरहेका छन् । ‘गाउँमा धनीमानीको व्यक्तिहरुको बसोबास छ,  ठूला ठूला पक्की घर पनि छन् तर चर्पी छैनन्, उनकी पत्नी सुकुमारी मरिकले भनिन्, टोलमा अहिलेसम्म तीनवटा घरमा मात्रै शौचालय छ । आफ्नो आधा भन्दा बढी उमेर शौचका लागि खेत चउरमा धाउँदै बिते पनि छोराबुहारीलाई यस्तो भोग्न नपरोस् भन्ने सोचका साथ ऋण काढेर भए पनि शौचालय बनाएको बनाएको उनले बताईन् ।
बाँसको ढक्की, दौरा, कोनियाँ, छिटी, चँगेरा, पंखा, सुप्ली आदि सामग्री बनाउने पुख्र्यौली पेशाबाट जोहो गरेको आम्दानी र घटी भएको पैसा ऋण काढेर लिएको बताउँदै सुकुमारीले भनिन्, ऋण कर्जा भए पनि चिन्ता छैन, बाँसको सामग्री बेचेर बिस्तारै ऋण तिरीहाल्छु । चर्पी बनाउन बालुवा, सिमेन्ट र मिस्त्री खर्च गरी चालिस हजार खर्च भएको तथा घेरबेर भने बाँसकै भाटाबाटै गरेको उनले गर्वका साथ बताईन् ।
गाउँ–टोलका अधिकांश बालबालिकाले डगर–बाट छेउमै दिसापिसाब गर्ने गरेको भए पनि आफ्ना नातिनातिनालाई भने शौचालयकै प्रयोग गर्न सिकाएको सुकुमारीले बताईन् । बाँसको सामग्री बनाउनमा व्यस्त रहेकी सुकुमारी चोया तयार पार्दै भनिन्, हामीलाई कसैले भन्न आएन, आउनु पनि पर्दैन, अहिलेसम्म सरकारले हामीलाई केही दिएको छैन, बरु हाम्रो सीप र मेहनत जिन्दावाद ।
दलित बालबालिकालाई विद्यालय भर्नाकालागि गाउँमा शिक्षकहरुले उत्प्रेरित गर्नु परिरहेको अवस्थामा रामभजुले आफ्ना दुई नातिनातिनालाई विद्यालयमा आफै भर्ना गराएका छन्। विद्यालय पठाउनुको साटो सुँगुर चराउन पठाउँदा हाम्रो समुदायका प्रायः सबै निरक्षर बने। रामभजुकी बुहारी ममताले भनिन् ‘हाम्रा बच्चाले पनि त्यस्तो भोग्नु नपरोस भनी स्कूल पठाएका हौं ।’
जिल्लालाई सन् २०१६ भित्र खुला दिसामुक्त घोषणाकालागि घरघरमा पुगेर चर्पी बनाउन दवाव दिनु परेको अवस्थामा रामभजुको प्रयास सराहनीय रहेको स्थानीय समाजसेवी बद्री महात्मान बताउँछन्। आर्थिक विपन्नताको मार खेप्दैआएका रामभजुको परिवारले गरेको उदाहरणीय कार्यबाट समाजका अन्य व्यक्तिहरुले समेत शिक्षा लिनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

                             (फागुन १८ गतेको न्यूज टुडे दैनिकमा प्रकाशित समाचार )